--- **IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://qazaqpress.kz/2026/10/27/daghdarystan-birneshe-zhyl-buryn-aq-koemek-qazhet-bolghan-almatyda-balalardy-qorghau-salasynyng-mamandary-otbasylargha-koemekting-nelikten-der-kezinde-zhetpejtinin-tuesindirdi/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page. --- # Дағдарыстан бірнеше жыл бұрын-ақ көмек қажет болған: Алматыда балаларды қорғау саласының мамандары отбасыларға көмектің неліктен дер кезінде жетпейтінін түсіндірді ![Дағдарыстан бірнеше жыл бұрын-ақ көмек қажет болған: Алматыда балаларды қорғау саласының мамандары отбасыларға көмектің неліктен дер кезінде жетпейтінін түсіндірді](https://qazaqpress.kz/app/uploads/2026/10/glav-3-11.jpg) 21-22 қазанда Әлеуметтік қызметкер күні қарсаңында Алматыда екі күндік зерттеу воркшопы өтті. Іс-шарада әлеуметтік қорғау саласының, Алматы қаласының Отбасын қолдау орталығының, қорғаншылық және қамқоршылық органдарының, денсаулық сақтау және білім беру мекемелерінің, сондай-ақ коммерциялық емес ұйымдардың бірнеше ондаған мамандары бас қосты. Қатысушылар нақты отбасылардың оқиғаларын талдай отырып, Қазақстанда қиын жағдайға тап болған отбасыларға көмектің неліктен тым кеш көрсетілетінін немесе мүлде жетпейтінін және оны қалай дер кезінде ұйымдастыруға болатынын талқылады. Кездесу Алматыдағы «Целинный» заманауи мәдениет орталығында өтті. Орталық іс-шараның мәдени серіктесі болды. Воркшопты inDrive компаниясының қолдауымен компанияның негізін қалаушы әрі бас директоры, кәсіпкер Арсен Томский құрған әлеуметтік жетімдіктің алдын алуға бағытталған халықаралық Child Visibility Initiative бастамасы ұйымдастырды. Қазақстандағы бастаманың стратегиялық және зерттеу серіктесі — «АНА ҮЙІ» қоғамдық қоры. # Отбасылардың оқиғаларын талдау нені көрсетті? Воркшоп барысында қатысушылар өткен жылдардағы нақты оқиғалар мен қазіргі жағдайларды салыстырды. Олардың қатарында жаңа туған нәрестеден бас тарту және жасөспірімді отбасынан алып қою жағдайлары болды. Салыстыру нәтижесі отбасыларды қолдау жүйесінің дамып келе жатқанын көрсетті: түрлі қызметтердің өзара үйлесімді әрекет етуіне мүмкіндік беретін кешенді көмек тетіктері қалыптасып жатыр. Алайда қауіп-қатерді ерте анықтау мәселесі әлі де өзекті. Кейбір жағдайларда қиындықтың алғашқы белгілері әйелдің жүктілік кезеңінде-ақ байқалған. Басқа жағдайларда балалар мектепке баруды тоқтатып, тиісті қызметтердің назарынан тыс қалған. Әр оқиғаны кезең-кезеңімен талдаған қатысушылар дағдарыс басталғанға дейін бірнеше жыл бұрын түрлі қызметтердің бірлесіп көмек көрсетуіне мүмкіндік болғанын Негізгі қорытынды: отбасының жағдайы жекелеген қызметтерге белгілі болғанымен, әртүрлі белгілер дер кезінде бірлескен әрекетке ұласпаса, отбасы жалпы қолдау жүйесінің назарынан тыс қалуы мүмкін. > «Бүгінде біз дағдарыс орын алғаннан кейін ғана әрекет етпей, отбасына кешенді қолдау көрсетуге мүмкіндік беретін құралдарға көбірек иеміз. Дегенмен, уақыттың маңызы зор: қиындықтар туралы неғұрлым ерте білсек, әртүрлі қызметтердің күш-жігерін біріктіріп, жағдайдың күрделі деңгейге жетуіне жол бермеу мүмкіндігіміз соғұрлым жоғары болады. Біз үшін қиын жағдайға тап болған кезде әрекет ету ғана емес, оның алдын алуды да үйрену маңызды», — деді Алматы қаласының Отбасын қолдау орталығының директоры Ақмолжан Зарипов. # Қызметтердің назарында болу көмек алу деген сөз емес Қатысушылар бала өмірінің әр кезеңінде қолдау жүйесінің төрт негізгі қызметін — қамқорлық көрсету, есепке алу, бақылау және ақпараттандыруды да қарастырды. Олар отбасы тиісті қызметтердің назарында болғанымен, қажетті көмекті ала алмайтын жағдайларды талдады. Мәселен, отбасы есепте тұруы, емханада бақылауда болуы, баласы мектепке немесе балабақшаға баруы мүмкін. Соған қарамастан, отбасының нақты мәселелері шешілмей қалуы ықтимал. > «Баладан бас тартуға ешқашан дерлік бір ғана себеп түрткі болмайды. Оның артында түрлі жағдайлардың тұтас жиынтығы тұрады: қолдау көрсететін жақын адамдардың болмауы, қаржылық қиындықтар, қорқыныш және қайда жүгіну керектігін білмеу. Көп жағдайда жағдайды өзгерту үшін дер кезінде жүргізілген бір әңгіме мен нақты көмек жеткілікті. Сондықтан әртүрлі ұйымдардың мамандары отбасының қиындықтарын байқап, жағдай күрделеніп кетпей тұрып бірлесіп әрекет етуі өте маңызды», — деді Алматыдағы «АНА ҮЙІ» қорының үйлестірушісі Аминат Джаппуева. # Әлеуметтік жетімдік және мәселенің ауқымы Әлеуметтік жетімдік — ата-анасы тірі болғанымен, баланың олардың қамқорлығынсыз қалуы. Мұндай жағдай ата-ананың баладан бас тартуы, ата-ана құқығынан айырылуы немесе оның шектелуі, сондай-ақ баланың арнайы мекемеге орналастырылуы салдарынан туындайды. Әдетте бұған ұзақ уақыт бойы қордаланған экономикалық, психологиялық және әлеуметтік қиындықтар себеп болады. [![Иллюстрация — Дағдарыстан бірнеше жыл бұрын-ақ көмек қажет болған: Алматыда балаларды қорғау саласының мамандары отбасыларға көмектің неліктен дер кезінде жетпейтінін түсіндірді](https://qazaqpress.kz/app/uploads/2026/10/glav-2-9-1024x682.jpg)](https://qazaqpress.kz/app/uploads/2026/10/glav-2-9.jpg) Оқу-ағарту министрлігінің деректеріне сәйкес, 2025 жылдың соңында Қазақстанда 20 798 жетім бала және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала болған. Олардың қаншасының ата-анасы тірі екені туралы нақты дерек жоқ. Ал ЮНИСЕФ мәліметінше, әлем бойынша әлеуметтік мекемелерде тәрбиеленіп жатқан балалардың шамамен 80%-ының ата-анасы тірі. Әлеуметтік жетімдік мәселесі Қазақстанда да бар. # Зерттеудің келесі кезеңдері Воркшоп материалдары мамандармен жүргізілген сұхбаттар және отбасыларды қолдаудың қолданыстағы тетіктеріне жасалған талдаумен бірге Child Visibility Initiative бастамасының Қазақстандағы зерттеуіне енгізіледі. 2027 жылдың бірінші жартысында CVI елдегі қолдау жүйесінің күшті жақтары, қауіп-қатерді ерте анықтауға кедергі келтіретін факторлар және әлеуметтік жетімдіктің алдын алу үшін ведомствоаралық өзара іс-қимылды жетілдіру мүмкіндіктері туралы ұлттық есеп ұсынуды жоспарлап отыр. Зерттеудің мақсаты — дағдарыс туындамай тұрып, оның алдын алуға әлі мүмкіндік бар кезде отбасына қажетті қолдау көрсету үшін не істеу керектігін анықтау. > «Біз балаларды қорғау жүйесін көбіне оның туындап қойған мәселеге қалай әрекет ететініне қарап бағалауға үйренгенбіз. Алайда әлеуметтік жетімдіктің алдын алу үшін отбасының осы жағдайға дейін қандай кезеңдерден өткенін түсіну маңызды. Қиындықты алғаш болып кім байқады? Көмек көрсетуге мүмкіндік болды ма? Неліктен жекелеген белгілер бірлескен әрекетке ұласпады? Біздің міндетіміз — тәжірибелі мамандармен бірге қандай тетіктердің қазірдің өзінде тиімді жұмыс істеп тұрғанын және оларды қай жерде кеңінен қолдануға болатынын, сондай-ақ жүйенің қай тұстарында отбасылар әлі де тым кеш байқалатынын анықтау», — деді Child Visibility Initiative бастамасының жетекшісі Марина Катая. # Қазақстандық тәжірибеден халықаралық зерттеуге дейін Зерттеу Қазақстанда жылдар бойы жинақталған тәжірибеге сүйенеді. 2013 жылдан бері «АНА ҮЙІ» қоры өмірлік қиын жағдайға тап болған әйелдер мен отбасыларға балаларын отбасында сақтап қалуға көмектесіп келеді. Осы уақыт ішінде жобаның арқасында 8 452 сәби анасымен бірге қалып, интернаттық мекемелерге түспеген. Ал бағдарламаға қатысқан әйелдер арасындағы баласынан түпкілікті бас тарту үлесі 1%-дан төмен. Бүгінде Қазақстанда «АНА ҮЙІ» қорының 20 орталығы жұмыс істейді. 2025 жылы қордың жұмыс моделі Harvard Business School оқу материалдары базасына енгізілді. 2022 жылы Арсен Томский мен Айдын Рахимбаев осы тәжірибені Қазақстаннан тыс жерлерде де тарату мақсатында Mother's Home International Foundation қорын құрды. Child Visibility Initiative — осы жұмыстың келесі кезеңі. Ол жекелеген отбасыларға көмек көрсетуден мемлекеттік және қоғамдық жүйелердің күшейіп келе жатқан қауіп-қатерлерді дер кезінде байқап, үйлесімді қолдау көрсету қабілетін зерттеуге көшуге мүмкіндік береді. Қазақстан бастама аясында тереңдетілген зерттеу жүргізілетін алғашқы елдердің бірі болды. Бастама балалар мен отбасылардың осал жағдайын баланы ата-анасынан ажыратудың алдын алуға мүмкіндік беретіндей ерте анықтауға қандай факторлар көмектесетінін зерттейді. Ол үшін команда халықаралық деректерді талдайды, ұлттық қолдау тетіктерін зерделейді, мамандармен сұхбат жүргізеді және отбасының әртүрлі қызметтермен өзара әрекеттесу жолын зерттейді. Воркшоптың мәдени серіктесі — екі күндік кездесуге алаң ұсынған Алматыдағы «Целинный» заманауи мәдениет орталығы. > «Көрінбеу мәселесі — біздің “Himoya: Әйел болмысының энергиясы, киелі байланыстар” атты көрмеміздің негізгі тақырыптарының бірі. Өнер, білім беру бағдарламалары мен зерттеулер арқылы біз келушілерді бүгінгі күні кімнің дауысы естілетіні, кімнің көлеңкеде қалатыны және бұған тарихтың, саясаттың, экономиканың және мәдениеттің қалай әсер ететіні туралы ойлануға шақырамыз. Өнер қоғам назарынан ұзақ уақыт бойы тыс қалған немесе ұмытылған тәжірибелерді қайтадан ортаға шығаруға мүмкіндік береді деп сенеміз. Осал отбасылардың тәжірибесі де, оларға қолдау көрсететін мамандардың еңбегі де көбіне көлеңкеде қалады. Сондықтан бұл воркшопты қолдау біз үшін маңызды болды. Кездесуден кейін қатысушыларды көрме бойынша экскурсияға шақырдық. Күнделікті жұмыс ырғағынан уақытша алыстау оларға әлеуметтік мәселелерге басқа қырынан қарап, күн сайын кездесетін қиындықтарға жаңа шешімдер табуға көмектесті деп үміттенеміз», — деді «Целинный» заманауи мәдениет орталығының білім беру бағдарламаларының жетекшісі Максим Исаков. --- Жарияланды: 2026-10-27T14:14:27+06:00 Жаңартылды: 2026-10-27T14:14:28+06:00 Авторлар: [Анатолий Пак](https://qazaqpress.kz/author/anatolij-pak/) Айдарлар: [Категориясыз](https://qazaqpress.kz/category/kategoriyasyz/) Тегтер: [балалар](https://qazaqpress.kz/tag/balalar/), [Қазақстан](https://qazaqpress.kz/tag/qazaqstan/) --- Бұл беттің HTML-нұсқасы келесі мекенжай бойынша қолжетімді: https://qazaqpress.kz/2026/10/27/daghdarystan-birneshe-zhyl-buryn-aq-koemek-qazhet-bolghan-almatyda-balalardy-qorghau-salasynyng-mamandary-otbasylargha-koemekting-nelikten-der-kezinde-zhetpejtinin-tuesindirdi/ --- Бұл материалды пайдалану барысында дереккөзге сілтеме жасау міндетті. --- [Ақпараттық агенттігі Qazaqpress ](https://qazaqpress.kz/) — саяси және қоғамдық өмірдің соңғы жаңалықтары. Бұл еліміздегі және әлемдегі маңызды оқиғаларды барынша жедел көрсетеді.