2025 жылғы қарашадан бастап Қазақстанда жаңа ереже күшіне енді: SIM-картаны рәсімдеу және мобильді байланысты қосу кезінде абоненттер биометриялық сәйкестендіруден (биометриядан) өтуі тиіс. Бұл талап барлық байланыс операторларына қолданылады және Қазақстан Республикасының «Байланыс туралы» Заңының 35-бабында бекітілген.
Биометриямен алғаш рет кездесіп отырған пайдаланушыларда оның не екені, не үшін қажет екені және бұл рәсімнің қаншалықты қауіпсіз екені туралы сұрақтар туындайды.
Биометриялық сәйкестендіру қалай жұмыс істейтінін және неліктен абоненттерді алаяқтықтан қорғаудың маңызды құралына айналғанын қарапайым тілмен түсіндіреміз.
Биометрия деген не
Биометрия — бұл адамның бірегей физикалық сипаттамалары арқылы жеке басын растауға мүмкіндік беретін технология.
Ресім барысында жүйе адамның бейнесін талдап, оны телефон нөмірін тіркеу кезінде ұсынған деректерімен салыстырады. Тексеру автоматты түрде бірнеше секундта өтеді. Бұл ретте жүйе тек бейнені тіркемейді — ол көптеген параметрлерді талдап, камера алдында нақты адам тұрғанын тексереді. Сондықтан оны фотосуретпен немесе гриммен алдау мүмкін емес.
Неліктен биометрия міндетті болды
Қазір телефон нөмірі жай ғана байланыс құралы емес — ол өте маңызды, өйткені түрлі онлайн-сервистерге кіру, қосымшаларға тіркелу, жеке аккаунттарға қол жеткізу және тіпті төлем операциялары үшін пайдаланылады. Сондықтан мобильді нөмірлер жиі алаяқтардың нысанасына айналады: олардың бұрын кең таралған схемаларының бірі — SIM-картаны қайта шығару. Егер қаскүнемдер адамның жеке деректері арқылы SIM-картаны қайта шығарып, сол арқылы оның нөміріне қол жеткізе алса, олар SMS арқылы келетін растау кодтарын ұстап алып, банктік қосымшаларға, электрондық поштаға немесе басқа сервистерге кіруге тырысуы мүмкін еді. Осындай жағдайлардың алдын алу үшін міндетті биометриялық сәйкестендіру енгізілді: енді нөмірге қатысты операциялар кезінде иесінің жеке басын растау қажет, бұл мұндай схемаларды іс жүзінде мүмкін емес етеді.
Биометрия алаяқтықпен күресуге қалай көмектеседі
Телекоммуникация саласында биометриялық сәйкестендіру алаяқтықпен күрестегі негізгі құралдардың біріне айналды.
Beeline Қазақстан бұл технологияны нарықта алғашқылардың бірі болып бірнеше жыл бұрын енгізе бастады — клиенттерге қызмет көрсету кеңселеріндегі пилоттық іске қосу 2020 жылдың соңында басталып, 2021 жылы биометрия сервистік процестерде жүйелі түрде қолданыла бастады. Технология енгізілгеннен кейін алаяқтық әрекеттердің қаупі айтарлықтай төмендеді, өйткені қаскүнемдерде адамның жеке деректері болса да, биометрия арқылы жеке басын растаусыз SIM-картаны қайта шығару мүмкін емес. Сонымен қатар жаңа жүйе бөтен немесе ұрланған деректерге SIM-карта рәсімдеуді болдырмайды, себебі тіркеу үшін иесінің жеке басын растау қажет.
Нәтижесінде биометрияны пайдалану мыналарға көмектеседі:
— SIM-картаны рұқсатсыз қайта шығарудың алдын алуға;
— телефон нөмірі арқылы қаржылық сервистерге қол жеткізу қаупін азайтуға;
— нөмірлерді бөтен адамның деректеріне тіркеуді болдырмауға;
— SIM-карталарды алаяқтық схемаларда пайдалануды шектеуге.
Яғни биометриялық сәйкестендіру абоненттерді қорғаудың тиімді құралына айналды.
Биометриялық сәйкестендіруден қалай өтуге болады
Биометрия рәсімінен өту оңай әрі жылдам — ол небәрі бірнеше минут алады және оны онлайн өтуге болады. Мұны мына жерлерде жасауға болады:
— https://service.beeline.kz сайтында
— Janymda мобильді қосымшасында
Немесе офлайн түрде Beeline Қазақстанның клиенттерге қызмет көрсету кеңселерінің біріне барып өте аласыз.
Егер нөмір бұрын биометриялық сәйкестендіруден өтпей тіркелген болса, мамандар Janymda қосымшасында https://bee.gg/e/biometrics нұсқаулығы бойынша қосымша өтуге кеңес береді — бұл нөмірді ықтимал алаяқтық әрекеттерден қорғау деңгейін арттыруға көмектеседі.
Биометрия қызмет көрсетуді жеңілдетуі мүмкін
Биометрияны пайдалану абонентті қорғап қана қоймай, сонымен қатар жылдамырақ әрі ыңғайлы сервис ұсынады — биометриялық сәйкестендіруден өткеннен кейін клиенттер байланыс операторының кеңселерінде жеке куәлікті немесе паспортты көрсетпей-ақ қызмет ала алады. Кеңсе қызметкері планшеттегі бейнекамераның көмегімен абоненттің жеке басын растайды, содан кейін барлық қажетті қызметтерді көрсете алады — оңай әрі ыңғайлы.
Биометриялық деректерді ұсыну қаншалықты қауіпсіз
Биометриялық сәйкестендіру процесінде алынатын барлық деректер құпия ақпаратқа жатады және Қазақстан Республикасының «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Заңына қатаң сәйкестікте өңделеді. Ақпаратты сақтау және өңдеу қорғалған электрондық жүйелерде жүзеге асырылады, олардың қауіпсіздік деңгейі Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына және ақпараттық қауіпсіздік саласындағы үздік халықаралық тәжірибелерге сәйкес келеді. Бұл деректерге қол жеткізу қатаң реттелген және тек уәкілетті қызметкерлерге олардың қызметтік міндеттері шеңберінде әрі заңнама талаптарына сәйкес беріледі.
Биометрияны пайдалану ең алдымен абоненттерді қорғауға және мобильді нөмірлерге байланысты алаяқтық жағдайлардың санын азайтуға бағытталған.
Ең маңыздысы: абонент нені білуі керек
2025 жылғы қарашадан бастап биометриялық сәйкестендіру — заңнама талабы және ол Қазақстанда мобильді байланыс қызметтерін қосу кезінде міндетті.
Биометрия нөмір иесінің жеке басын растауға көмектеседі, соның арқасында алаяқтар SIM-картаны қайта шығара алмайды немесе нөмірді бөтен адамның деректеріне ресімдей алмайды.
Биометриялық сәйкестендіру толықтай қауіпсіз әрі ашық, ал биометрия барысында алынған деректер құпия ақпарат болып табылады және заңнама талаптарына сәйкес қорғалған жүйелерде сақталады.
Биометрия ресімі небәрі бірнеше минут алады және оны онлайн өтуге болады:
service.beeline.kz сайтында немесе Janymda мобильді қосымшасында.
Сіз жаңалықтар туралы не ойлайсыз