CAWS 2025: Қазақстан халықаралық логистикадағы позициясын нығайтып келеді
Орталық Азия жедел түрде ғаламдық сауда маршруттарының басты буындарының біріне айналуда. Жеткізу тізбектері қайта құрылымдалып жатқан тұста Қазақстан өңірлік логистикалық хаб ретіндегі орнын күшейтіп, Қытаймен, Еуропамен және Таяу Шығыс елдерімен тасымалдау коридорларын жалғастыруда. Осы үрдістерге CAWS 2025 — 16 қазанда Алматыда өткен индустриалдық және қойма жылжымайтын мүлікке арналған өңірдегі ең ірі алаң — аясында нақты көрініс табылды.
Форумды ұйымдастырушы — қойма инфрақұрылымына инвестициялар мен консалтинг салаларында маманданған IBC Global компаниясы. Оның мәліметтері бойынша, Қазақстандағы сапалы қойма алаңдарының көлемі екі миллион шаршы метрден асты, бұл көрсеткіш бір жылдың ішінде шамамен төрттен бірге өскен. Өңірлік нарықтың жалпы көлемі шамамен 2,8 миллион шаршы метрге бағаланады, және осы көлемнің үлкен бөлігі дәл Қазақстанда шоғырланған. Қалған мемлекеттер — Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстан — белсенді даму сатысында, бұл оларға жаңа жобаларды, инвесторларды және девелоперлік мүмкіндіктерді тарту үшін кең алаң ашуда.
Саммит ұйымдастыру барысында саладағы кәсіби дискуссияны қолдайтын компаниялар атсалысты. CAWS 2025-тің бас демеушілері ретінде FIRST пен ALUTECH компаниялары, сондай‑ақ ASTRON, SPARK, FMCA (Facility Management Central Asia), GRIFFIN PARTNERS, STANDART Project Bureau, ALKANOV GROUP, А‑СТАЛЬ АЗИЯ және ELP (Eurasian Logistics Park) компаниялары қолдау көрсетті. Олардың қатысуы өндірісшілерді, девелоперлерді, инвесторларды және логистикалық инфрақұрылым операторларын біріктіретін кәсіби экожүйе қалыптастыруға бизнестің қызығушылығын баса көрсетті.
IBC Global-дың өкілі әрі саммит ұйымдастырушысы Ульяна Морозова былай деді: биылғы бағдарлама нарыстың жаңа сатыға өтуін айнақтайды.
«Біз саланың өсуіне деген қызығушылықты байқаймыз және саммит тақырыптарын кеңейтіп, мультимодальды логистика мен агроөнеркәсіптік сегменттегі өнімдерді сақтау мәселелерін де қосқымыз келді. Біз халықаралық сарапшылар мен жергілікті көшбасшыларды шақырып, тәжірибе мен идеяларды бөлісуді көздедік.»
INFOLine мен NielsenIQ мәліметтері бойынша, Қазақстан мен Өзбекстан өңірдің тұтынушылық және логистикалық өсудің негізгі драйверлері болып отыр. Қазақстандағы бөлшек сауда 6–7 % өссе, Өзбекстанда — дерлік 9 % өскен, бұл жаңа орта таптың қалыптасуын және ішкі сұраныстың артуын көрсетеді. Қазақстан сауда инфрақұрылымын дамытуда көш бастап тұр: тек Алматыда 24 мыңнан астам дүкен жұмыс істейді, ал көлемі қазірдің өзінде 6 миллиард доллардан асатын электрондық коммерцияның қарқынды дамуы заманауи қоймалар мен дистрибуциялық орталықтарға сұранысты күшейте түсуде. Kaspi.kz және Ozon сияқты маркетплейстер өңірде цифрлық сервистер арқылы логистикалық архитектураны қалыптастырып, инфрақұрылымдық инвестицияларды жеделдетіп отыр.
Саммиттің қонақ спикері ретінде InfoLine агенттігінің негізін қалаушы Иван Федяков қатысып, Орталық Азиядағы қоймаларға сұраныс бүкіл нарықтың құрылымын өзгертіп жатқанын атап өтті.
«Біз әлі де қойма жылжымайтын мүлік тапшылығын байқаймыз, әсіресе Қазақстанда. Соңғы жылдары жеткізу маршруттары өзгерді, Ресейдегі көптеген логистикалық орталықтар халықаралық жүктерді қызмет көрсетуден қала алмай қалды. Қазақстан әуелі транзиттік аймақ қана емес, өсіп келе жатқан ішкі нарыққа айналуда: тұтынушылық көлем артып, экономика жаңа қуаттарды талап етеді», — деп атап өтті ол.
Саммиттің басты нәтижелерінің бірі — Орталық Азияда алғашқы қойма жылжымайтын мүлікке арналған инвестициялық қорлардың құрылуы туралы жарияланғаны — Eurasian Warehouse REIT OEIC Ltd. және Central Asia Warehouse PEF OEIC Ltd., олардың жалпы көлемі 250 миллион доллардан асады.
«Біз алғашқы REIT қорының (Real Estate Investment Trust — жылжымайтын мүлікке инвестициялық сенім қоры) іске қосылғанын қуанышпен хабарлаймыз. Серіктестерімізбен бірге біз халықаралық тәжірибені жергілікті нарық ерекшеліктерімен үйлестіріп, инвесторларға кәсіптік қолдау мен айқын құралдар ұсынамыз», — деді TG Global директоры Есжан Биртанов.
Саммитте қаржыландыру мәселесіне ерекше көңіл бөлінді. Банктер мен қорлардың өкілдері тәуекелге деген ұмтылыс әлі де төмен екенін, кредиттеу ұйымдары бастапқы кезеңдегі жобаларға экспертиза мен бағалау критерийлерінің жоқтығы салдарынан сақтықпен қарайтынын атап өтті. Көбінесе қаржыландыру классикалық схемалар бойынша — белсенді бизнеске кепіл ретінде беріледі. Балама құралдар ретінде облигация шығарылымдары мен активтердің токенизациясы талқыланды. Облигациялар екінші нарығы әлсіз дамығанымен, реттеуші өзгерістер капитал тарту мүмкіндіктеріне жол ашуда. Қазынашылық Даму қоры мен Даму қоры 7 миллиард теңге шамасындағы жобаларды қаржыландыруға дайындық көрсеткенін айтты, бұл ірі және орта ойыншылар үшін қаржылық негіз қалыптастырады.
Агроөнеркәсіп блогы да ерекше назарға алынды. Қатысушылар Орталық Азия елдерінің азық‑түлік қауіпсіздігі үшін қойма логистикасының стратегиялық маңызын атап өтті. Агро терминалдар желісін дамыту және тауар тарату цифрлық жүйелерін енгізу тауар қамтамасыз ету тұрақтылығының негізгі факторы ретінде қарастырылды. Еуропа мен Африкадан бастап алғашқы сақтау жүйесінен бастап көтерме хабтар мен экспорттық платформаларға дейінгі шешімдерді интеграциялау мысалдары, сондай-ақ тауарларды біріктіру (консолидация) технологияларының шағын және орта бизнесін жаһандық тізбектерге тартудағы рөлі талқыланды. Өзбекстан мен Қырғызстанда агро сектордағы қойма алаңдарының тапшылығы ерекше өткір, бұл инвестиция үшін тартымды мүмкіндіктер туғызады.
CAWS 2025 Орталық Азияның логистика индустриясы үшін қалыптасу кезеңіне енгенін көрсетті. Өңір жеке инфрақұрылым жобаларынан институционалдық орта қалыптастыруға көшуде, онда қоймалар мен логистика толыққанды инвестициялық актив сыныбына айналуда. Қазақстан — енді жай ғана транзиттік дәліз ғана емес, капитал, технологиялар және өңірлік мүдделерді біріктіретін жаңа логистикалық экономика орталығы.