Тамыздың екінші жексенбісіндеҚұрылысшылар күні аталып өтеді. Бұл саласы – ел дамуының негізгі драйверлерінің бірі. Құрылысшылар – қала мен ауылдың көріктісәулетін, келісті келбетін қалыптастыратын өрісті, өнімді еңбек саласының бірегей буыны.
Кейінгі алты жылда ел көлемінде 97,9 млншаршы метр тұрғын үй салынып, 871 404 пәтерпайдалануға берілді. 2025 жылдың алғашқы алтыайында ғана 7,9 млн шаршы метр, 72 300 тұрғын үйтапсырылды. Бұл да болса – тұрақты өсудинамикасының нақты көрсеткіші. Сандардыңсыртында қолайлы да заманауи өмір сүру ортасынжасайтын инженерлердің, сәулетшілердің, дизайнерлердің, құрыш қолды қарапайымжұмысшылардың ересен еңбегі тұр.
Өнеркәсіп және құрылыс министрі ЕрсайынНағаспаев: «Тұрғын үй құрылысын дамытуинвестицияның ұлғаюымен қатар жүреді. Алтыжылда салаға 15,4 трлн теңге, осы жылдың алтыайында тағы 1,5 трлн теңге тартылды. Қаражат тек жаңа үйлердің құрылысына ғана емес, соныменқатар әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға да бағытталып отыр. Мемлекет басшысының биылғыжылды «Жұмысшы мамандықтар жылы» депжариялауы жұмысшы мамандықтар беделінарттыру жолындағы маңызды қадам болды», депатап өтті.
Саланы дамытудың негізгі көрсеткіші – адамикапитал. Стратегиялық жоспарлау жәнереформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, 2025 жылдың I тоқсанындағы жағдай бойынша құрылыссаласында 106 мыңнан астам қызметші жұмыспенқамтылды. Сала қызметкерлерінің орташажалақысы – 485 мың теңге, бұл елдегі орташаайлық жалақы мөлшерінен (423 мың теңге) 14,8%-ға жоғары.
Елімізде ортамерзімді кезеңде кадрларғаболжамды қажеттілік шамамен 3 млн адамдықұрайды, оның 7%-ы, шамамен 210 мың адамқұрылыс саласына тиесілі. Мемлекет ұдайықұрылыс саласындағы адами капиталды дамыту, мамандардың біліктілігін арттыру жөнінде түрлі іс-шаралар өткізіп отырады. Айталық, бакалавриатқатүсуге 2025–2026 оқу жылында 77 мыңнан астамгрант бөлінді, оның ішінде инженерлік, өңдеу, құрылыс салалары бойынша жоғары білім алуға 22 мыңнан астам грант бөлінді. Техникалық жәнекәсіптік білім ұйымдарында «Инженерлік, өңдеужәне құрылыс салалары» бағыты бойынша 2024–2025 оқу жылының басынан 160 мыңнан астамадам, сондай-ақ жоғары білім беру бағдарламаларыбойынша 102 мыңнан астам студент оқып жатыр.
Колледж түлектерінің құрылыс саласынажұмысқа орналасуы 82,7% құрайды. 2024 жылғы15 қаңтардан бастап ауылда, кентте немесеауылдық округте жалға берілетін тұрғын үй салғанжұмыс берушілердің 5 млн теңгеге дейінгімөлшерде мемлекеттік субсидия алуға мүмкіндігібар.
Тұрақты өсім, тың мүмкіндік
Құрылысшылар күнінің тарихы өткенғасырдың ортасында жаңа қалалар, зауыттар ментұрғын үйлер қауырт салына бастаған кезеңментығыз байланысты. Сол дәстүр еліміз егемендікалған соң сәтімен жалғасты. Қала, ауыл, аудандардақұрылыс жұмыстары кең қанат жайды. 2024 жылыеліміз бойынша рекордтық 19,1 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, жаңа пәтерлер саны 173 мыңнан асты.
Жеке тұрғын үй құрылысына ерекше назараударылып келеді. Мәселен, 2019–2024 жылдараралығында 183 мыңнан астам жер учаскесіинженерлік желілермен қамтамасыз етілді. Бұданбөлек, жеңілдетілген ипотека, жалға берілетінтұрғын үй құрылысының мемлекеттікбағдарламалары аясында алты жыл ішіндеәлеуметтік осал санаттар 77 мыңнан астам жалғаберілетін пәтер, «Отбасы банкінің» жеңілдетілгенқарыздары арқылы 80 мыңнан астам қолжетімдінесие (2% мөлшерлеме бойынша – 22 022 займ, 5% мөлшерлеме бойынша – 58 450 займ) алды. Бұл игішаралар азаматтардың жеке тұрғын үй салу мүмкіндігін кеңейтті, жаңа аудандардың дамуынаықпал етті.
Тұрғын үйден инфрақұрылымға дейін
Бұрынырақта құрылысшылар өнеркәсіпорындары мен жаңа қалалар салуға басымдықберіп келген болса, бүгінде олар тұрғын үй қорында, инженерлік инфрақұрылымды да дамытуға да ерекше көңіл бөліп отыр. Кейінгі алты жылдахалықты сумен қамту деңгейі өсті, қазірқалалардың 99,3%-ы, ауылдардың 97,5%-ы орталықтандырылған сумен қамтамасыз етілген. Сонымен қатар кәріз-тазарту құрылғыларын қайтажаңарту, жаңа жолдар салу, тұрғын үй қорынжаңғырту жұмыстары жүйелі жүргізіліп келеді.
Өңірлерде тұрғын үй-коммуналдықинфрақұрылымды дамытудың 2023–2029 жылдарғаарналған тұжырымдамасы шеңберіндекондоминиум нысандарының барлық мүлкіне, оның ішінде қасбеттері мен шатырларына күрделіжөндеу жүргізіліп жатыр. Сондай-ақ өңірлергереспубликалық бюджет қаражатынан көппәтерлітұрғын үйлерге күрделі жөндеу жүргізуге 7 жылға0,1%-дық кредиттер беріледі. Тек 2024 жылы ғана233 көпқабатты тұрғын үй күрделі жөндеуден өтті. Соның арқасында мыңдаған отбасының өмір сүружағдайы жақсарды, тұрғын үй қорының сақталуықамтамасыз етілді.
Сын-қатерлерді еңсеру
Құрылысшы мамандығы қашаннан тек жасампаздықпен ғана емес, қалпына келтірумен де байланысты. Айталық, 2024 жылғы алапат су тасқынынан кейін, 17 мыңнан астам үй мен саяжайзардап шекті. Сол кезде ауылдарға, азаматтарғакелтірілген зиянды өтеудің тиімді тетігінәтижесінде қысқамерзімде 9 156 үй жөнделіп, 2700-ге жуық жаңа үй салынды. Сонымен қатар, кәсіби мамандардың үйлесімді жұмысыныңарқасында жолдар, көпірлер, электр желілері, білім, мәдениет, спорт нысандары қалпына келтірілді. Бұл жұмыс зардап шеккен азаматтардың қалыптыөмірге оралуын қамтамасыз етті, инфрақұрылымның болашақ сын-қатерлергетұрақтылығын арттырды.
Цифрландыру және инновация
Бүгінде құрылыс саласында «e-Qurylys», қалақұрылысы кадастры сияқты автоматтандырылғанбақылау жүйелері енгізіліп жатыр. Бұл бастамаларжобалаудан бастап пайдалануға беруге дейінгіәрбір кезеңді бақылауға мүмкіндік береді, үдерістердің ашықтығын арттырады, стандарттардың сақталуына кепіл болады. Цифрлық технологиялар құрылысты жылдам, қауіпсіз, сапалы жүргізуге бірден-бір сеп.
Кейінгі жылдары құрылыс саласында ауқымдыцифрлық трансформациялар жүзеге асып жатыр. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің негізгіжобаларының бірі Бірыңғай цифрлық экожүйені – қолданыстағы ақпараттық жүйелерді алмастыратын«Тапсырыс берушінің бірыңғай терезесін» енгізуіболды. Жаңа портал egov.kz платформасыменбіріктіріледі де, қала құрылысын жоспарлауданбастап нысандарды пайдалануға беруге дейінқұрылысты сүйемелдеудің толық циклінқамтамасыз етеді. Қазірдің өзінде еліміздіңинженерлік инфрақұрылымының 90%-дан астамыцифрландырылды.
Қысқасы, бүгінгі құрылыс алаңы – жай ғанағимараттар тұрғызу емес, барлық азаматтарғақолайлы, қауіпсіз, заманауи орта қалыптастыружөніндегі кешенді жұмыстың тоғысқан жері. Солтұрғыда Өнеркәсіп және құрылыс министріЕрсайын Нағаспаев атап өткендей: «Өсіп кележатқан урбанизация, қалалардың қарқынды дамуыжағдайында құрылыс саласы елдегі өсім, өмірсапасының қозғаушы күші, құрылысшылардыңтәжірибесі, кәсібилігі мен адалдығы ел экономикасының сенімді тірегі болып қала береді».
Тұрғын үйлер салып, инженерлік желілердіжаңартып, аса маңызды инфрақұрылымдықнысандарды жасап, отандық экономиканыңдамуына өлшеусіз үлес қосып жатқан мамандарқандай құрметке болсын лайық.
Сіз жаңалықтар туралы не ойлайсыз