---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://qazaqpress.kz/2025/04/22/energetikaly%d2%9b-susyndar%d2%93a-akcziz-engizu-biznes-nege-%d2%9barsy-zh%d3%99ne-b%d2%b1l-sheshim-%d2%9baza%d2%9bstan-%d2%afshin-%d2%9banshaly%d2%9bty-tiimdi/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# Энергетикалық сусындарға акциз енгізу: бизнес неге қарсы және бұл шешім Қазақстан үшін қаншалықты тиімді?

![Энергетикалық сусындарға акциз енгізу: бизнес неге қарсы және бұл шешім Қазақстан үшін қаншалықты тиімді?](https://qazaqpress.kz/app/uploads/2025/04/energetiki-1.jpg)

*2025 жылғы 15 сәуірде ҚР Парламенті жаңа Салық кодексі жобасы аясында энергетикалық сусындарға (бұдан әрі – ЭС) акциз енгізу туралы түзетулерді қабылдады. Аталған норма 2026 жылдан бастап күшіне енеді және акциз мөлшері жыл сайын өсіп отырады: 2026 ж. – 100 теңге/литр, 2027 ж. – 140 теңге/литр, 2028 ж. – 180 теңге/литр. Бұл шешім Үкімет тарапынан қолдау тапқанымен, бизнес өкілдері мен сарапшылар тарапынан үлкен алаңдаушылық туғызуда.*

### Қабылданған шешімге неге бизнес қарсы?

Энергетикалық сусын өндірушілердің айтуынша, шешім қабылдау барысында **бизнес өкілдерінің пікірі ескерілмеген**, ал Мәжілістегі тыңдау регламенті **шектелген әрі формалды сипатта** өткен.  

**Қазақстандағы аналогы жоқ 21 жас шектеуі мен акциздің қатар енгізілуі** – әлемдік тәжірибеде кездеспеген жайт. Бұл шешім **ғылыми дәлелге емес, мифтер мен жалған пікірлерге сүйеніп қабылданған**, дейді **Алия Мамытбаева**, ҚР Сусын өндірушілер қауымдастығының президенті.

### Денсаулық үшін зиянды ма?

**Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығының** сарапшысы **Гинтаутас Кентра** энергетикалық сусындардағы кофеиннің үлесі өте төмен екенін атап өтті.  

2023 жылғы деректерге сүйенсек, Қазақстан халқының кофеин тұтыну құрылымы келесідей:

- шай – **60,4%**
- кофе – **24,6%**
- энергетикалық сусындар – **4,9%**

Орта есеппен күніне тұтынылатын кофеин мөлшері:

- шай мен кофеден – **211 мг**
- энергетикалық сусындардан – **5 мг**

Демек, негізгі қауіп көзі – энергетиктер емес, **тұтыну мәдениетінің төмендігі мен ақпараттың жеткіліксіздігі**.

### Халықаралық тәжірибе не дейді?

Энергетикалық сусындардың қауіпсіздігі **OECD елдерінің** ресми органдары арқылы расталған:

- **АҚШ – FDA**
- **ЕО – EFSA**
- **Канада, Аустралия, Жаңа Зеландия**  

Бұл елдерде **жас шектеуі немесе акциз бөлек енгізілсе де, екеуі қатар қолданылмаған**.

### Экономикалық әсері қандай болады?

Акциз енгізу шешімі **бірнеше салаға теріс әсер етуі мүмкін**:

- **Өндіріс көлемі** – **30%-ға дейін төмендеуі** ықтимал
- **Жұмыс орындарының қысқаруы** – **20% дейін**
- **Жалақы қорының азаюы** – **6,2 млрд теңге**
- **Салық түсімдерінің қысқаруы** – **6 млрд теңге**

Сонымен қатар:

- **Энергетик өндірушілердің жалпы салықтық үлесі** – **0,55%**, ал осы санаттағы үлес – **5%**
- **Жаңа акциз + ҚҚС 16%** = өнім бағасы **25%-ға дейін қымбаттайды**

Бұл **отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігіне нұқсан келтіреді** және **Кеден одағы елдерінен (РФ, РУ)** келетін өнімнің басымдығын арттырады.

Мысалы, **Ресейдегі акциз – 50 теңге/литр**, **Өзбекстанда – 77 теңге/литр**. Қазақстандағы ұсынылған мөлшер – анағұрлым жоғары.

### Инвестицияға кері әсері

Акциз енгізу **инвестициялық климатты нашарлатады**.  

Мәселен, **Carlsberg Kazakhstan** компаниясының жалпы сомасы **100 млн еуродан асатын** жаңа зауыт құрылысы жобасы қазір **күдік астында**. Себебі акциз енгізілген жағдайда бұл өнімдер **инвестициялық келісімдер тізімінен шығады**, себебі олар салықтық преференциялардан айырылады.

### Орта және шағын бизнес зардап шегеді

Энергетикалық және қантты сусын өндіру – **отандық қант индустриясының негізгі тұтынушысы**.  

Сондай-ақ:

- **орау және логистика**
- **дистрибуция**
- **HoReCa – мейрамхана, кафе, қоғамдық тамақтану**  

Саладағы барлық ШОБ өкілдері **шығынға ұшырайды**.

### Қорытынды

**Акциз енгізу – денсаулыққа да, экономикаға да пайда әкелмейтін, тиімсіз шара.**  

Бұл шешім:

- Президент қойған **нақты секторды қолдау** тапсырмасына қайшы
- **ШОБ-ты жояды**, ірі ойыншыларға жол ашады
- **Отандық өнімді шетелдікпен алмастыруға** алып келеді

**Бизнес өкілдері бұл норманы кемінде қыркүйек айына дейін кейінге қалдыруды**, және **альтернативті ұсыныстарды қарастыра отырып, әділ шешім қабылдауды сұрайды.**

> «Теңгерімді саясат – тек салық мөлшерінде емес, ғылыми, экономикалық және әлеуметтік факторларды жан-жақты ескеру арқылы жасалады» – деп атап өтті қауымдастық өкілдері.

 

---

Жарияланды: 2025-04-22T13:48:53+06:00

Жаңартылды: 2025-04-22T13:48:53+06:00

Авторлар: [ИА Qazaqpress](https://qazaqpress.kz/author/ia-qazaqpress/)

Айдарлар: [Бизнес](https://qazaqpress.kz/category/biznes/), [Экономика](https://qazaqpress.kz/category/ekonomika/)

Тегтер: 

---

Бұл беттің HTML-нұсқасы келесі мекенжай бойынша қолжетімді: https://qazaqpress.kz/2025/04/22/energetikaly%d2%9b-susyndar%d2%93a-akcziz-engizu-biznes-nege-%d2%9barsy-zh%d3%99ne-b%d2%b1l-sheshim-%d2%9baza%d2%9bstan-%d2%afshin-%d2%9banshaly%d2%9bty-tiimdi/

---

Бұл материалды пайдалану барысында дереккөзге сілтеме жасау міндетті.

---

[Ақпараттық агенттігі Qazaqpress ](https://qazaqpress.kz/) — саяси және қоғамдық өмірдің соңғы жаңалықтары. Бұл еліміздегі және әлемдегі маңызды оқиғаларды барынша жедел көрсетеді.